Wat is mastitis? En hoe het te voorkomen
Mastitis bij melkvee: vroegtijdig herkennen, effectief behandelen en slim voorkomen
Introduction
Mastitis is de meest voorkomende uieraandoening in de moderne melkveehouderij. Door ontsteking van de melkklier daalt de melkkwaliteit, neemt de melkproductie af en komt het welzijn van de koe ernstig in het gedrang. Zelfs één onbehandelde mastitisgeval kan leiden tot een verhoogd celgetal, hyperkeratose aan de speenpunt en aanzienlijke financiële schade.
Op deze pagina lees je:
-
Wat mastitis is
-
Hoe je de allereerste symptomen herkent
-
Welke behandelmogelijkheden er zijn
-
Bewezen preventietips om je veestapel gezond en productief te houden
Wil je direct naar de beste oplossingen — en de meest voorkomende uitdagingen? Klik dan op de knop hieronder.
Wat Is Mastitis?
Mastitis is een ontsteking van het uierweefsel, meestal veroorzaakt door bacteriën die via het tepelkanaal binnendringen.
Eenmaal binnen vermenigvuldigen de ziekteverwekkers zich snel, beschadigen ze de melkproducerende cellen en activeren ze het immuunsysteem van de koe.
De strijd tussen bacteriën en witte bloedcellen (leukocyten) zorgt voor de afgifte van enzymen die het celgetal (SCC) verhogen — dé belangrijkste indicator van een ontsteking.
Wanneer de irritatie aanhoudt, ontwikkelt de speenhuid vaak hyperkeratose: een verdikking of eeltvorming rond de tepelopening, wat de deur naar nieuwe infecties nog verder openzet.
Het grotere plaatje begrijpen
Mastitis is niet alleen de meest voorkomende ziekte bij melkkoeien — het is ook een van de duurste.
De gevolgen gaan verder dan melkverlies en behandelkosten: langdurige ontsteking tast de speenconditie aan, verhoogt het risico op chronische gevallen en verkort de productieve levensduur van de koe.
Daarom zijn vroege detectie en preventie cruciaal.
Subtiele signalen zoals een lichte daling in melkproductie, een verhoogd celgetal of beginnende hyperkeratose duiden vaak op een onderliggend probleem.
Bij AktivPULS geloven we dat goed melken begint met het juiste materiaal — voeringen die de speen beschermen, een gelijkmatige vacuümverdeling bevorderen en schade aan de tepelopening voorkomen.
Door het ontwerp van de voering te verbeteren en actief te letten op de speenconditie, is het mogelijk om zowel de frequentie als de ernst van mastitis te verminderen.
Het resultaat? Gezondere koeien, betere melkkwaliteit en efficiënter melken.
Vroegtijdige opsporing van mastitis: zo doe je dat
Visuele & Fysieke controle
-
Gezwollen of harde kwartieren
-
Warmte of pijn bij aanraking
-
Waterige, vlokkerige of gestremde melk
Testen aan de koe
California Mastitis Test (CMT)
Een snelle, goedkope schatting van het celgetal (SCC), per kwartier afzonderlijk.
Zo werkt het:
-
Neem melk uit elk kwartier afzonderlijk
-
Giet overtollige melk weg
-
Voeg een gelijke hoeveelheid CMT-oplossing toe
-
Draai de paddle voorzichtig horizontaal rond
-
Lees de resultaten af aan de hand van de bijbehorende scorekaart
Elektrische geleidingssensoren
Ingebouwd in veel melkstallen en robots. Ze geven een vroege waarschuwing bij verstoorde zoutbalans, wat vaak wijst op een infectie.
Laboratoriumanalyse
Door samengestelde of kwartiermonsters op te sturen voor celgetalbepaling, spoor je subklinische mastitis op — infecties die onzichtbaar blijven maar wél het tankcelgetal verhogen.
Tip:
Houd de speenpuntconditie in de gaten. Ruwe spenen of zichtbare hyperkeratose voorspellen vaak al weken vóór een celgetalpiek beginnende mastitis.
Wil je meer weten over hyperkeratose? Bekijk dan onze speciale webpagina voor meer informatie.
Mastitis behandeling
Antibiotica
Intramammaire infusies
Antibiotica worden rechtstreeks via het tepelkanaal in het aangetaste kwartier ingebracht.
Systemische antibiotica
Injecteerbare antibiotica kunnen nodig zijn bij ernstige gevallen, zoals bij bacteriëmie of wanneer meerdere kwartieren zijn aangetast.
Behandelduur
De behandeling moet worden voortgezet tot de klinische symptomen verdwenen zijn en het celgetal is genormaliseerd.
Bij infecties met Staphylococcus aureus is vaak een langere behandelduur nodig (5–8 dagen).
Wetenschappelijk onderbouwd
Behandelprotocollen moeten gebaseerd zijn op wetenschappelijke studies en het advies van de dierenarts.
Selectieve droogstandsbehandeling
Door alleen de geïnfecteerde kwartieren tijdens de droogstand te behandelen, kan het gebruik van antibiotica worden beperkt.
Melkafvoer
Frequent melken
Door het aangetaste kwartier vaker te melken, wordt de bacteriële druk en ontsteking verminderd.
Niet-antibiotische benaderingen
Oxytocine
Bevordert de melkafgifte en helpt bij het afvoeren van besmette melk. Terugval komt echter vaak voor.
NSAID’s (ontstekingsremmers)
Niet-steroïde ontstekingsremmers helpen bij het beheersen van pijn en ontsteking, vooral bij mastitis veroorzaakt door gram-negatieve bacteriën.
Afvoer uit de veestapel
In chronische gevallen van mastitis, vooral veroorzaakt door Staphylococcus aureus, kan het nodig zijn om de aangetaste koe te ruimen om kruisbesmetting in de koppel te voorkomen.
Beheersen van een hoog celgetal & mastitispreventie &
Mastitis voorkomen
Een veelgestelde vraag is: hoe voorkom je mastitis?
De onderstaande punten geven direct het antwoord — snelle, effectieve maatregelen op het gebied van melkroutine, huisvesting en droogstandsmanagement die helpen om hoge celgetallen te voorkomen, hyperkeratose aan te pakken en de melkstroom op gang te houden.
De onderstaande punten geven direct het antwoord — snelle, effectieve maatregelen op het gebied van melkroutine, huisvesting en droogstandsmanagement die helpen om hoge celgetallen te voorkomen, hyperkeratose aan te pakken en de melkstroom op gang te houden.
Melkhygiëne
- Voordippen met een bewezen desinfectiemiddel en nabehandelen binnen 30 seconden na het afnemen van de melkstellen – deze snelle routine blokkeert het merendeel van de bacteriën.
- Controleer of de spenen droog zijn na het melken; droge huid laat de nabehandeling beter inwerken en geventileerde voeringen helpen hierbij.
- Kies voor zachte, geventileerde voeringen zoals onze AktivPULS voeringen om stress op de speenpunt te verminderen en hyperkeratose tegen te gaan. De unieke 45° hoek onderaan voorkomt overvacumeren en zorgt voor sneller, veiliger melken.
- Gebruik de juiste voeringmaat voor jouw koppel; te strakke voeringen knellen de speen af en vertragen de melkstroom. Voeringen voor melkrobots (AMS) verschillen altijd van voeringen voor melkstallen.
- Vervang voeringen op tijd (of eerder bij slijtage) om scheurtjes te voorkomen waarin bacteriën zich kunnen nestelen.
Huisvesting & omgeving
- Houd ligboxen droog en goed bekalkt of ingestrooid.
- Schraap loopgangen en voergedeeltes regelmatig om de bacteriedruk te verlagen.
- Zorg voor voldoende ligruimte; koeien die te lang blijven staan hebben meer kans op openstaande tepelkanalen.
Droogstandsmanagement
- Sluit spenen af met een inwendige speensluitsel.
- Behandel risicodieren gericht met droogstandsantibiotica.
Voeding & immuniteit
- Een uitgebalanceerde opname van energie, mineralen en vitaminen (vooral selenium en vitamine E) versterkt de natuurlijke afweer tegen mastitis.
Veelvoorkomende uitdagingen:
- Melkhygiëne
- Huisvesting & omgeving
- Droogstandsmanagement
- Voeding & immuniteit
Veelvoorkomende uitdagingen:
- Melkhygiëne
- Huisvesting & omgeving
- Droogstandsmanagement
- Voeding & immuniteit
"Onze melksnelheid is gestegen van 2,6 naar 3,1, met minder speenpuntverharing en een lager celgetal."
Dit voorjaar gestart met de AktivPULS tepelvoering. Onze Melksnelheid is gestegen van 2,6 naar 3,1. Bijkomende voordelen zijn stiller melken en minder speenpunt vereelting en hierdoor minder mastitis en lager celgetal.
Northern Netherlands
"Bij het droogzetten is het echt zoeken naar de slotgaten"
Sinds 3 jaar tevreden gebruiker van AktivPULS. Speenpunten duidelijk gezonder, bij droogzetten moet je gewoon zoeken naar de slotgaten! Melksnelheid duidelijk hoger.
Southern Netherlands
"Henry Molenaar"
Deze tepelvoeringen hebben me twee dingen gebracht. Het eerste is een verbetering van de speenpunten. Met afdrogen is het zoeken naar de speenholletjes. Maar ook heel belangrijk, een heel groot stuk verbetering in melksnelheid. Ik vond het wisselen van tepelvoering best spannend. Ik ging immers van rubber naar siliconen. Maar de celgetalresultaten, die gingen omlaag van 170 naar 63. Daar ben ik heel blij mee. Waar ik ook heel blij mee ben, is de interval tussen de wisselingen. Met rubber deed ik 2.500 keer. Nu is het elke 10.000. Dat scheelt nog steeds veel werk. Na 2,5 jaar melken met AktivPULS ga ik zeker niet meer terug naar een ander type voering.
De Bladelse Hoef
"80% minder hyperkeratose en 20% minder mastitis"
In augustus zijn we begonnen met melken met AktivPuls. Tijdens de proefperiode hebben we alleen de tepelvoeringen vervangen. Voor de proef vertoonden bijna 80% van onze koeien tekenen van hyperkeratose aan de tepeluiteinden, waarvan 20% van de 4e graad. Momenteel zijn er geen gevallen van hyperkeratose in de hele kudde. Voorheen hadden we 40 tot 50 koeien met tekenen van klinische mastitis, maar nu zijn het er maximaal 10. Subklinische mastitis is gedaald van 20-25% naar 3-4%.
Eastern Europe
"Tobias van Korven – Director"
Melken met ™AktivPULS heeft veel melkveehouders een oplossing geboden om hyperkeratose te overwinnen en een grotere efficiëntie te bereiken met zowel robotmelken als traditioneel melken. Ik ben blij dat ik zo'n verschil kan maken in deze specifieke sector. Als je ervaring hebt met de ™AktivPULS manier van natuurlijk melken, laat het ons dan weten via onze contactknop! Uw reactie kan worden toegevoegd aan onze lijst met testimonials!
Managing Director